Պատմութիւն

Դուշման (Վարդան Ստեփանեան, 1966-1992). Արցախեան Ազատամարտի ֆետայական խոյանքը

Հայ ժողովուրդը 21րդ դար եւ նոր ժամանակներ մուտք գործեց հասակը բարձր կանգնած, մէջքը շտկած եւ ճակատը բաց ու պայծառ։ Ազգային ինքնավստահութեան եւ ինքնահաստատման այդ խոյանքը մեր ժողովուրդը նուաճեց Արցախեան Ազատամարտով, որ անհաւասար ուժերով ճակատումներէ ու լինելութեան մաքառումներէ յաղթական դուրս գալու հրաշքին նորօրեայ վկայութիւնը եղաւ։ Իսկ Արցախեան հրաշազօր Ազատամարտը մենք նուաճեցինք հերոսական հայորդիներու թանկագին արեամբ՝ անոնց…

Դուշման (Վարդան Ստեփանեան, 1966-1992). Արցախեան Ազատամարտի ֆետայական խոյանքը

Հայ ժողովուրդը 21րդ դար եւ նոր ժամանակներ մուտք գործեց հասակը բարձր կանգնած, մէջքը շտկած եւ ճակատը բաց ու պայծառ։ Ազգային ինքնավստահութեան եւ ինքնահաստատման այդ խոյանքը մեր ժողովուրդը նուաճեց Արցախեան Ազատամարտով, որ անհաւասար ուժերով ճակատումներէ ու լինելութեան մաքառումներէ յաղթական դուրս գալու հրաշքին նորօրեայ վկայութիւնը եղաւ։ Իսկ Արցախեան հրաշազօր Ազատամարտը մենք նուաճեցինք հերոսական հայորդիներու թանկագին արեամբ՝ անոնց…

Մարտիրոս Չարուխճեան (1884-1909).«Յեղափոխական խոյանքի մարմնացումը»

20 Փետրուարին, հարիւրերեք տարի առաջ՝ 1909ին, Ալվարի (Թաւրիզ) մէջ, յանուն Պարսկական Սահմանադրական շարժման յաղթանակին, երիտասարդ իր կեանքը զոհաբերեց հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման եզակի դէմքերէն Մարտիրոս Չարուխճեան։ Հազիւ 25 տարի ապրեցաւ արդարադատ ահաբեկիչի ու յանդուգն մարտիկի դաշնակցական կերպարը մարմնաւորած Մարտիրոսը։ Քսան տարիքը նոր թեւակոխած էր, երբ Նիկոլ Դումանի ղեկավարութեան տակ նետուեցաւ կռուի դաշտ, հայ¬թաթարական ընդհարումներու շրջանին,…

Սօսէ Մայրիկ (1868-1953). Ֆետայական շարժման կանացի՝ մայրակա՛ն շունչը

Գնդակ որոտաց Նոյեմբեր ամսուն, Պաշարուած ենք մենք, իմ սիրուն Սօսէ, Վեր առ մոսինդ, քաջութիւն հոս է, Քո սիրած Սերոբի օրհնեալ օրն այս է: Ձայն տուաւ Սօսէն.- Սերոբ ջան հոս եմ, Զինուած պատրաստուած, ձայնիդ կը սպասեմ, Քեզի հետ կռուելու, քո կողքին մեռնելու Ամէն օր, ամէն ժամ, պատրաստ է Սօսէն: Հայ ժողովուրդի ֆետայական շարժման նուիրուած ամէնէն սրտառուչ…

Յովհաննէս Թումանեան (1869-1923). Ամենայն հայոց բանաստեղծ՝ «հանճարեղ Լոռեցին»

Այսօր, Փետրուար 7ին (հին տոմարով), հայ ժողովուրդը կը նշէ ծննդեան տարեդարձը իր հանճարեղ զաւակներէն Յովհաննէս Թումանեանի, որ իր անմահ գործով արժանաւորապէս նուաճեց պատուանդանը «ամենայն հայոց բանաստեղծ»ի։ Մեծն Եղիշէ Չարենց թարգմանը կը հանդիսանար ողջ հայութեան, երբ մեր ժողովուրդի պատմութեան ամէնէն բախտորոշ մէկ հանգրուանին՝ հայ գրականութեան «հանճարեղ Լոռեցին» հռչակեց Թումանեանը։ Լոռեցի էր Թադէոս Թումանեանի որդի Յովհաննէսը։ Ծնած…

6-13 Փետրուար 1919. Արեւմտահայոց Երկրորդ Համագումարը ամրագրեց Ազատ, Անկախ եւ Միացեալ Հայաստանի հանգանակը

Փետրուար 6ի այս օրը, 93 տարի առաջ, Երեւանի մէջ բացումը կատարուեցաւ Արեւմտահայոց Երկրորդ Համագումարին, որ պատմական մեծ նշանակութիւն ունեցաւ հայ ժողովուրդի հետագայ հոլովոյթին մէջ։ Նորաստեղծ Հայաստանի Հանրապետութեան կազմաւորման եւ հայոց անկախ պետականութեան արմատաւորման սկզբնական փուլն էր։ Ողբի, որբի եւ սովի պայմաններուն մէջ իր հայրենիքին անկախութիւնը նուաճած եւ հայոց ազգային պետականութիւնը վերականգնած հայ ժողովուրդի վերածնունդի ՊԱՀն…

Զապէլ Եսայեան (Յովհաննէսեան, 1878-1943-?). Հայ կին գրողի, մտաւորականի եւ ազգային գործիչի տիրական դէմքը

4 Փետրուարը ծննդեան տարեդարձն է Զապէլ Եսայեանի, որ իր մնայուն եւ բարձրադիր պատուանդանը ունի հայ գրականութեան մէջ՝ իբրեւ ամէնէն տիրական դէմքերէն մէկը գրողի, մտաւորականի եւ ազգային գործիչի ամբողջական վաստակ նուաճած մեծանուն հայ կիներու փաղանգին։ Հայ գրականութեան կանացի շունչին փառքն ու ողբերգութիւնը մարմնաւորած հեղինակութիւնը եղաւ Զապէլ Եսայեան։ Հայ կնոջ խղճմտանքի ձայնը առաւելագոյն հնչեղութեամբ լսելի դարձաւ Զապէլ…

Արամ Մանուկեան (Սերգէյ Յովհաննիսեան, 1879-1919). Գաղափարի Մարտիկը, Ազգային Ղեկավարը եւ Հայաստանի Անկախութեան Դաշնակցական Կերտիչը

29 Յունուարին հայ ժողովուրդը կ՚ոգեկոչէ մահուան տարելիցը իր մեծանուն զաւակներէն ԱՐԱՄի, որ հայոց հազարամեակներու պատմութեան մէջ անմահացաւ իբրեւ արդի ժամանակներու Հայաստանի անկախութեան կերտիչն ու հայոց պետականութեան հիմնադիրը։ Արամ իր պատանեկան տարիքէն նետուեցաւ հայ ժողովուրդի եւ Հայաստանի ազատագրութեան համար անխոնջ պայքարի ու անվեհեր կռուի դաշտ, ամբողջ կեանքը զոհաբերեց այդ նպատակին եւ հայոց լեռներու ամեհի ու խրոխտ…

Շաւարշ Միսաքեան (1884-1957). Մայրենիի ազատագրումին երախտաշատ յառաջամարտիկը

26 Յունուարի այս օրը թող վերապահուի հայ մամուլի անմահ տիտանին՝ Շաւարշ Միսաքեանի ժառանգութեան հետ հաղորդութեան։ Յունուարի այս օրը, 55 տարի առաջ, Փարիզի մէջ, 73 տարեկանին վախճանեցաւ հայ մտքի եւ գրականութեան մեծարժէք վարպետներէն Շաւարշ Միսաքեան։ Հայ մամուլի պատմութեան մէջ բարձրադիր գագաթ մը եղաւ աւազանի անունով Եղիազար, բայց Շաւարշ գրչանունով հայաշխարհով մէկ հռչակուած Միսաքեաններու այս անզուգական ծնունդը։…

Մալխաս (Արտաշէս Յովսէփեան, 1877¬1962). Հայոց Ազատամարտին նուիրեալն ու անկրկնելի յուշարարը

Սփիւռքահայ սերունդներու ազգային¬գաղափարական կազմաւորման ու ինքնաճանաչման մէջ անփոխարինելի է ներդրումը Մալխասի, որուն մահուան յիսնամեակը լրացաւ այս Յունուար 4ին։ Վեց հատոր կազմող Մալխասի «Զարթօնք» վէպը բարձի գիրք եղաւ օտար ափերու վրայ հասակ նետած մեր սերունդներուն համար։ Բառին ամէնէն վաւերական իմաստով փուռէն նոր դուրս ելած տաք հացի պէս լափեցինք «Զարթօնք»ը։ Ոչ միայն պատանեկան մեր երեւակայութիւնը գերեցին Մալխասի…