Յուշագրութիւն

Սարգիս Զէյթլեան Դաշնակցական Խմբագիրը, Գործիչը, Ղեկավարը

ՅԱԿՈԲ ԵԱՓՈՒՃԵԱՆ Մարտի ամպամած ցուրտ օր մըն էր, խենթ քամի մը կը փչէր, երբ երեկոյեան գործէս վերադարձայ: Հազիւ տուն մտած` հեռաձայնը հնչեց: Մայրս էր, հարց կու տար, թէ այդ օր առաւօտ Պուրճ Համուտի մէջ պատահած ոճիրին տեղեա՞կ էի, արդեօք յաւելեալ մանրամասնութիւններ ունէի՞, թէ հօրաքրոջ թոռը` Պուրճ Համուտի ծանօթ գոհարավաճառ Հրանդ Քիւրքճեանը իր գործատեղիին մէջ սպաննուած…

6-7 Սեպտեմբեր 1955. Պոլսոյ յոյները զոհ գացին թրքական պետութեան հրահրած ամբոխային լայնածաւալ խժդժութեանց

Սեպ­տեմ­բե­րի այս օ­րե­րուն, 62 տա­րի ա­ռաջ, թրքա­կան այ­լա­մեր­ժու­թեան, ցե­ղա­պաշտ ազ­գայ­նա­մո­լու­թեան եւ վայ­րագ բար­բա­րո­սու­թեան ա­հա­ւոր «գի­նար­բուք» մը տե­ղի ու­նե­ցաւ ­Կոս­տանդ­նու­պոլ­սոյ փո­ղոց­նե­րուն մէջ։ Սեպ­տեմ­բեր 6ի ե­րե­կո­յեան սկսաւ եւ մին­չեւ 7 ­Սեպ­տեմ­բե­րի կէ­սօ­րը շա­րու­նա­կո­ւե­ցաւ մո­լեգ­նած թրքա­կան ամ­բո­խի կա­տա­ղի յար­ձա­կու­մը ա­մէն ին­չի վրայ, որ յու­նա­կան էր։ Պա­տա­հա­կան յոյն ան­ցորդ­ներ, յու­նա­կան խա­նութ­ներ եւ հաս­տա­տու­թիւն­ներ ու յոյ­նե­րու բնա­կա­րան­ներ, անխ­տիր բո­լո՛­րը, թի­րախ…

19 ­Յու­նիս 1920. ­Պա­քո­ւի հա­յու­թեան ջար­դա­րա­րը՝ ­Խան-­Խոյս­կի ա­հա­բե­կո­ւե­ցաւ Ա­րամ Եր­կա­նեա­նի ձե­ռամբ

Յու­նիս 19ին, 97 տա­րի ա­ռաջ, Ատր­պէյ­ճա­նի մու­սա­ւա­թա­կան ա­ռա­ջին կա­ռա­վա­րու­թեան նա­խա­գա­հը՝ ­Ֆա­թա­լի ­Խան ­Խոյս­կի ա­հա­բե­կո­ւե­ցաւ ­Թիֆ­լի­սի ­Գո­լո­վինս­կի փո­ղո­ցին (այժմ` ­Ռուս­թա­վել­լի պո­ղո­տայ) վրայ։ Ա­հա­բե­կի­չը Ա­րամ Եր­կա­նեան ա­նու­նով դաշ­նակ­ցա­կան ե­րի­տա­սարդ մըն էր, որ իր յան­դուգն գոր­ծո­ղու­թեամբ ա­ռա­ջին եւ կա­րե­ւոր քայլ մը նե­տեց թուր­քե­ւա­զե­րի հա­յաս­պան ջար­դա­րար­նե­րուն ար­դար դա­տաս­տա­նի եւ մա­հա­պա­տի­ժի ար­ժա­նաց­նե­լու Հ.Յ.Դ. 9րդ Ընդ­հա­նուր ­Ժո­ղո­վի ո­րո­շած «­Նե­մե­սիս» ծրագ­րի գոր­ծադ­րու­թեան…

Հերոս բառը չեմ ընդունում. Արկադի Կարապետյան

ԼՂՀ հռչակումը, բանակի ստեղծումը ոչ հեռավոր 80-ականներին շատերի համար անհավանական էր: Ժամանակը միշտ ծնում է իր հերոսներին և այդպիսի հերոների շնորհիվ է անհավանականը հավանական դառնում, անհնարինը հնարավոր: ԼՂՀ ինքնապաշտպանության ուժերի առաջին հրամանատար Արկադի Կարապետյանը այնպիսիններից է, որին հերոսի կոչումներով չեն շռայլել, ո՛չ բարձրաստիճան պաշտոններ է զբաղեցրել, ո՛չ էլ բարձր բեմերից հայտարարել է իր գործերի մասին:…

Վահէ Օշական (1922-2000)

Վահէին առաջին անգամ հանդիպել եմ 1963 թւականին՝ Բէյրութում: Ուշ գիշեր էր: Եթէ չեմ սխալւում, հաւաքւած էինք «Բագին»-ի խմբագրատանը: Ներկաներից յիշում եմ՝ Գեղարդին, Յակոբ Կիւլոյեանին, Պօղոս Սնապեանին, Սամուէլ Սարուխանեանին եւ Անդրանիկ Ծառուկեանին: Վերջինս խմբին միացաւ աւելի ուշ ժամի, ընդառաջելով մեր հեռախօսային դիմումին: Կարճ ժամանակում Վահէն գրաւեց իմ ուշադրութիւնը, իր տարօրինակ,- չասելու համար երբեմն հակասական,- մտածումներով, որոնք…

Անդրանիկ. Առաքելոց Վանքին կռիւը- 1

1901-ին մի խումբ հայդուկներ Անդրանիկի գլխավորությամբ մտան Առաքելոց վանք, ուր դիտավորեալ կերպով պաշարվեցին թուրք զինուորների կողմից եւ դիմեցին ինքնապաշտպանության։ Ծրագրի նպատակն էր գրավել եվրոպական պետությունների ուշադրությունը, որպէսզի ճնշում բանեցնեն թուրքական իշխանութիւնների վրա՝ ի նպաստ հայերի։ Նկարում` Մշո Առաքելոց վանքը 1923թ.: Զօրավարի յուշերը գրի է առել Լեւոն Կ. Լիւլեճեանը Առաջին անգամ հրատարակուել է Բոստոնում` 1924-ին: Ամփոփում…

Անդրանիկ. Առաքելոց վանքի կռիւը-2

Առաքելոց վանքը Տարոնի հայկական անցյալի անխոս, խոնարհվող վկան է այսօր: Մշո Առաքելոցից շատ բան չի մնացել: Դեռ կիսականգուն է Սուրբ Թադեի զանգակատունը: Առաքելոց վանքում էր պահվում «Մշո ճառընտիրը»: Այսօր այն պահվում է Մատենադարանում: ԱՌԱՔԵԼՈՑ ՎԱՆՔԸ Առաքելոց Վանքը մօտաւորապէս 1600-1700 տարուան պատկառելի հաստատութիւն մըն էր։ Մեր նախահայրերը իրենց տուներէն փառաւոր, իրենց ամրոցներէն աւելի ամրապինդ ու գեղեցիկ…

Անդրանիկ. Առաքելոց վանքին կռիւը-3

Մշո Առաքելոց վանքի աջ ու ձախ կողմերում մատուռներ են։ Թարգմանիչների գերեզմանատանը մեծ խաչաթոռներ կան։ Դրանցից մեկը Դավիթ Անհաղթինն է: Այստեղ են ամփոփված Մովսես Խորենացու եւ Մամբրե Վերծանողի մասունքները։ Ասում են, այդտեղ են հանգչում Համազասպ եւ Սահակ Արծրունի իշխանները։ Նկարում` Մշո Առաքելոց վանքը մեր օրերում: ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՂԱԶԱՐ ԿԸ ՎԻՐԱՒՈՐՈՒԻՆ Մենք կը խորհէինք թէ թուրք զինուորները…

Անդրանիկ. Առաքելոց վանքին կռիւը-4

Անդրանիկ. Ես իմ կյանքում երբեք չեմ ձգտել անձնական երջանկության ու բարօրության։ Ես մշտապես ձգտել եմ միայն մի բանի եւ պայքարել եմ միայն մի բանի՝ իմ հարազատ ժողովրդի ազատության և բարեկեցության համար։ Ես չեմ փնտրում իմ վաստակի գնահատականը եւ ցանկանում եմ միայն այն, որ երջանիկ լինի այն ժողովուրդը, որին ես ծառայում եմ ամբողջ կյանքում: ՄԵԾ ԿՌԻՒԻ…

Անդրանիկ. Առաքելոց վանքին կռիւը- 5

Անդրանիկ. Ամեն օր գլուխներդ բարձին դնելուց եւ քնանալուց առաջ, յիշէք, թէ այդ օրը ինչ էք արել ձեր ազգի համար: Իմ կուսակցութիւնն իմ ազգն է: Իմ ազգը ճնշուածների ազգն է: Մահս չեմ յոգար, այլ գործս, որ կիսատ մնաց: ՎԱՆՔԷՆ ԴՈՒՐՍ ԳԱԼՈՒ ՋԱՆՔԵՐ Քսան օրուան մեր կռիւը արդէն արձագանգած էր Վանի, Պիթլիսի, Կարնոյ, Խարբէրդի եւ Տիգրանակերտի նահանգներուն…