Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

23 ­Նո­յեմ­բեր 1918. Թր­քա­կան զօր­քե­րը քա­շո­ւե­ցան Ա­լեք­սանդ­րա­պո­լէն՝ ա­ւե­րե­լէ եւ ա­ւա­րե­լէ ետք հա­յոց ­Գիւմ­րին

Նո­յեմ­բեր 23ի այս օ­րը, 99 տա­րի ա­ռաջ, ան­խառն ցնծու­թեան օր մը պէտք է ըլ­լար հայ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար։ ­Բայց այդ­պէս չե­ղաւ… 1918ի տա­րես­կիզ­բէն ի վեր Ա­րե­ւե­լա­հա­յաս­տան խու­ժած թրքա­կան բա­նա­կը, որ մին­չեւ Ա­լեք­սանդ­րա­պոլ՝ ­Գիւմ­րի մտած ու Էջ­միած­նի ո­րոշ շրջան­նե­րը գրա­ւած էր, ու­թամ­սեայ իր տի­րա­պե­տու­թեան վերջ տա­լու ­Դաշ­նա­կից­նե­րու պար­տադ­րան­քին տակ, ­Նո­յեմ­բեր 23ին սկսաւ պար­պել Ա­լեք­սանդ­րա­պո­լը։ Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան նո­րա­կազմ…

Սարգիս Զէյթլեան Դաշնակցական Խմբագիրը, Գործիչը, Ղեկավարը

ՅԱԿՈԲ ԵԱՓՈՒՃԵԱՆ Մարտի ամպամած ցուրտ օր մըն էր, խենթ քամի մը կը փչէր, երբ երեկոյեան գործէս վերադարձայ: Հազիւ տուն մտած` հեռաձայնը հնչեց: Մայրս էր, հարց կու տար, թէ այդ օր առաւօտ Պուրճ Համուտի մէջ պատահած ոճիրին տեղեա՞կ էի, արդեօք յաւելեալ մանրամասնութիւններ ունէի՞, թէ հօրաքրոջ թոռը` Պուրճ Համուտի ծանօթ գոհարավաճառ Հրանդ Քիւրքճեանը իր գործատեղիին մէջ սպաննուած…

Հայ Յեղափոխականի մը հիշատակները

Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հարյուրամյակի առիթով հրապարակվող նյութերի շարքում ներկայացնում ենք մեկ հատված ազգային ազատագրական պայքարի նշանավոր գործիչ Առաջին Հանրապետության «Բյուրո» կառավարության կազմում Ներքին գործոց եւ ռազմական նախարարի պաշտոնն իրականացրած Ռուբեն Տեր-Մինասյանի «Հայ յեղափոխականի մը հիշատակները» հուշագրությունից: Շարունակելով անդրադառնալ Առաջին Հանրապետության ստեղծմանը եւ դրան նախորդող իրադարձություններին ներկայացվող հատվածը արժեւորում ենք նաեւ նրանով, որ լուսաբանվող իրադարձությունների շրջանում…

Խա­չա­տուր ­Կար­ճի­կեան (1882-1918). Ա­զատ ու ան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան կեր­տու­մին զո­հա­բե­րո­ւած ա­խո­յեա­նը

Նո­յեմ­բե­րի այս օ­րե­րուն, 1918 թո­ւա­կա­նին, նո­րան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան մայ­րա­քա­ղաք Ե­րե­ւա­նը ծանր ցնցու­մի եւ խոր սու­գի մէջ էր։ Նո­յեմ­բե­րի 14ին (նո­րա­յայտ տո­ւեալ­նե­րով՝ ամ­սու 11ին), եղ­բայ­րաս­պան փամ­փուշ­տի զոհ գնաց վար­չա­պետ Ալ. ­Խա­տի­սեա­նի կա­ռա­վա­րու­թեան գլխա­ւոր դէմ­քե­րէն՝ աշ­խա­տան­քի եւ հան­րա­յին խնա­մա­տա­րու­թեան նա­խա­րար ­Խա­չա­տուր Կար­ճի­կեան։ Նո­րաս­տեղծ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան երկ­րորդ՝ Յ. Քաջազնունիի հա­մախմ­բա­կան (կոա­լի­սիոն) կա­ռա­վա­րու­թեան ժա­մա­նակ էր։ Խ­նա­մա­տա­րու­թեան նա­խա­րա­րի իր ա­ռանձ­նա­սե­նեա­կին…

Սեւ-­Քա­րե­ցի ­Սա­գօ (­Ծո­վա­նեան ­Սար­գիս, 1870-1908). ­Ֆե­տա­յա­կան ­Շարժ­ման դաշ­նակ­ցա­կան նա­խա­կա­րա­պետ­նե­րուն ա­ռինք­նող դէմ­քը

Նո­յեմ­բեր 13ի այս օ­րը կ­’ո­գե­կո­չենք ան­մեռ յի­շա­տա­կը մեր ժո­ղո­վուր­դի ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րին ա­մէ­նէն ա­ռինք­նող դէմ­քե­րէն՝ 19րդ ­դա­րա­վեր­ջին թափ ա­ռած հա­յոց ­Ֆե­տա­յա­կան ­Շարժ­ման ան­կեղծ զի­նո­ւո­րի անն­կուն նա­խա­կա­րա­պետ­նե­րէն Սեւ-­Քա­րե­ցի ­Սա­գո­յի։ Սեւ-­Քա­րե­ցի ­Սա­գօ ա­ռաս­պե­լա­տիպ ֆե­տա­յիի ա­ւանդ կտա­կեց հա­յոց սե­րունդ­նե­րուն՝ ­Հայ Յե­ղա­փո­խա­կան ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ծնուն­դը հու­նա­ւո­րող ­Սար­գիս ­Կու­կու­նեա­նի ար­շա­ւա­խում­բին իր մաս­նակ­ցու­թե­նէն (քսան տա­րե­կա­նին) մին­չեւ ­Տա­րօ­նի մէջ 1898ի իր ձեր­բա­կա­լու­թիւ­նը ու ե­րեք…

Հայաստանի ինքնորոշումից մինչեւ Բրեստ-Լիտովսկ

2017թ. նոյեմբերի 7-ին, հերթական անգամ, հոկտեմբերյան-բոլշեւիկյան հեղափոխության հաղթանակը Ռուսաստանում տոնվեց, եթե ոչ պետականորեն, ապա կրկին հանրահավաքներով ու այլ միջոցառումներով: Լրատվամիջոցներով տեղի ունեցած քննարկումների ժամանակ հնչեցին տարբեր տեսակետներ՝ հոկտեմբերյան հեղափոխությունը չարիք էր, թե բարիք Ռուսաստանի համար: Վերջին ժամանակներում Ռուսաստանում ընդհանրապես տեղի է ունենում պատմության վերանայում, մեղմվում են գնահատականները, որոնք ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հնչում էին խիստ ու…

Միսաք Թորլաքեան (1888-1968). Հայկական Նեմեսիսի անվեհեր բազուկը եւ Դաշնակցական ահաբեկիչի պայծառ դէմքը

Հայ ժողովուրդի հերոսական ծնունդներու անմոռանալի փաղանգին մէջ առանձնայատուկ տեղ կը գրաւէ Միսաք Թորլաքեան, որուն մահուան տարելիցն է այսօր` Նոյեմբեր 12: 12 Նոյեմբեր 1968ին, Քալիֆորնիոյ մէջ, ութսուն տարեկան հասակին, առյաւէտ փակուեցան ցաւատանջ աչքերը Ազգային Հերոսին: Ցաւատանջ աչքեր՝ որոնք մանուկ տարիքէն զարհուրանքով տեսած էին ե՛ւ Համիտեան կոտորածները, ե՛ւ 1915ին թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանական մեծ ոճիրը, ե՛ւ հայ…

Իս­րա­յէլ Օ­րի (1659-1711). ­Հայ ­Դա­տի մի­ջազ­գա­յին ար­ծարծ­ման նա­խա­կա­րա­պե­տը

Նո­յեմ­բեր 7ի այս օ­րը հայ ժո­ղո­վուր­դը կ­’ո­գե­կո­չէ մա­հո­ւան 306րդ ­տա­րե­լի­ցը իր ար­ժա­նա­ւոր դէմ­քե­րէն Իս­րա­յէլ Օ­րիի։ Օ­րի կը հան­դի­սա­նայ ար­դի դա­րե­րու հայ ժո­ղո­վուր­դի ա­զա­տագ­րու­թեան եւ Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թեան պայ­քա­րին անձ­նո­ւէր նա­խա­կա­րա­պե­տը։ Յատ­կա­պէս այս օ­րե­րուն, երբ ­Հա­յաս­տա­նէն մին­չեւ աշ­խար­հի չորս ծա­գե­րը հայ ժո­ղո­վուր­դը ա­մէ­նուր կը դի­մագ­րա­ւէ մար­տահ­րա­ւէ­րը՝ մի­ջազ­գա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան եւ դի­ւա­նա­գի­տու­թեան այժ­մէա­կան ու հրա­տապ հար­ցե­րու օ­րա­կար­գին վրայ ար­ժա­նի…

Արվեստագետ Ազատամարտիկը. Արթուր Ղարիբյան (1967-1992)

Այսօր Արթուր Ղարիբյանի հիշատակի օրն է Ծնվել է 1967թ. դեկտեմբերի 16-ին Ստեփանավանում՝ կուլիկամցու ընտանիքում: 1992-ին ավարտել է Երևանի Գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի կերպարվեստի բաժինը, սովորել քանդակի բաժնում: 1988-ից մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների, ԼՂՀ Շահումյանի շրջանի, Գետաշենի, Մարտունաշենի ինքնապաշտպանական մարտերին, Շուշիի, Կրկժանի, Մարտակերտի ազատագրմանը, Մալիբեյլիի, Լեսնոյի, Խոջալուի, Լաչինի ռազմական գործողություններին: Եղել է Շուշիի Առանձնակի գումարտակի գրոհային դասակի…

2 ­Նո­յեմ­բեր 1847ին, սուլ­թա­նա­կան հրա­մա­նագ­րով, «բո­ղո­քա­կա­նու­թիւն»ը ճանչ­ցո­ւե­ցաւ իբ­րեւ ու­րոյն «միլ­լէթ»

­Հայ Ա­ւե­տա­րա­նա­կան Ե­կե­ղեց­ւոյ ազ­գայ­նաց­ման 170ա­մեայ ու­ղին 2 ­Նո­յեմ­բե­րի այս օ­րը, 170 տա­րի ա­ռաջ, Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թեան տա­րած­քին, ­Սուլ­թա­նի «­Կայ­սե­րա­կան Ի­րա­տէով» (հրա­մա­նագ­րով), «բո­ղո­քա­կա­նու­թիւն»ը պաշ­տօ­նա­պէս ճանչ­ցո­ւե­ցաւ իբ­րեւ «միլ­լէթ» (ու­րոյն հա­սա­րա­կու­թիւն)։ Թէեւ սուլ­թա­նա­կան հրա­մա­նա­գի­րը ի­րա­ւա­կան անձ­նա­ւո­րու­թեան հան­գա­մանք կը շնոր­հէր ընդ­հան­րա­պէս բո­ղո­քա­կան­նե­րու կրօ­նա­կան հա­մայն­քին, բայց ի­րա­կա­նու­թեան մէջ եւ էա­պէս նո­րա­հաս­տատ «­Հայ Ա­ւե­տա­րա­նա­կան Ե­կե­ղե­ցի»ն­ էր, որ կ­’ար­ժա­նա­նար պաշ­տօ­նա­կան ճա­նա­չու­մի եւ ա­զատ…