Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

28 Մայիս 1918. Հայ ժողովուրդը արեամբ նուաճեց ազատ, անկախ ու միացեալ ապրելու իր իրաւունքը

Մա­յիս 28ին, 99 տա­րի ա­ռաջ, Ա­րա­րա­տեան դաշ­տին մէջ, հայ ժո­ղո­վուր­դը սե­փա­կան ու­ժով պար­տու­թեան մատ­նեց թրքա­կան աս­պա­տակ զօր­քե­րը եւ ար­ժա­նա­ւո­րա­պէս, այ­լեւ հե­րո­սա­կան ա­րեամբ նո­ւա­ճեց ա­զատ, ան­կախ ու միա­ցեալ ապ­րե­լու իր ի­րա­ւուն­քը։ 1918 թո­ւի ­Մա­յիս 25ին ­Սար­դա­րա­պա­տի, իսկ յա­ջորդ օ­րե­րուն նաեւ ­Բաշ-Ա­պա­րա­նի եւ Ղա­րա­քի­լի­սա­յի ճա­կատ­նե­րուն վրայ, թրքա­կան բա­նա­կի ընդ­հա­նուր յար­ձա­կո­ղա­կա­նը կա­սեց­նե­լով, թշնա­մին նա­հան­ջի մղե­լով եւ դէ­պի յա­ռաջ…

25 ­Մա­յիս 1918. ­Հայ ժո­ղո­վուր­դի դա­րա­կերտ ­Սար­դա­րա­պա­տի յաղ­թա­նա­կը

1918ի ­Մա­յիս ամ­սու վեր­ջին շա­բա­թը, յատ­կա­պէս ­Մա­յիս 25էն ­Մա­յիս 28 եր­կա­րող քա­նի մը օ­րե­րը, դա­րա­կազ­միկ հան­գո­ւա­նը կը խորհր­դան­շեն հայ ժո­ղո­վուր­դի նո­րա­գոյն շրջա­նի պատ­մու­թեան։ 99 տա­րի ա­ռաջ, ­Մա­յի­սի այս օ­րե­րուն, կեր­տո­ւե­ցաւ պան­ծա­լի Ա­ւան­դը «­Մա­յիս 28»ի, որ խտա­ցուց խոր­հուր­դը հայ ժո­ղո­վուր­դի նոր դա­րաշր­ջան մուտ­քին ու, իբ­րեւ Ազ­գա­յին-­Պե­տա­կան Ա­ծո­ւի, յաղ­թա­կան վե­րա­կանգ­նու­մին։ Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տի ար­հա­ւիր­քին մէջ տո­ւայ­տող հայ ժո­ղո­վուր­դը,…

Սողոմոն Թեհլիրեան (1896-1960). Հայկական Իրաւունքի եւ Արդարութեան անմահ մարմնաւորումը

Ա­մէն ազգ ալ ու­նի յա­տուկ ա­նուն­ներ, ո­րոնք ա­ռան­ձինն բա­ւա­րար են ամ­բողջ ազ­գա­յին յի­շո­ղու­թիւն մը արթնց­նե­լու, տո­ւեալ ազ­գի ապ­րող սե­րունդ­նե­րը ներ­կա­յէն վեր բարձ­րաց­նե­լու եւ անխ­տիր բո­լո­րին հա­մա­կե­լու ազ­գա­յին ինք­նա­ճա­նա­չու­մի ու ազ­գա­յին սրբա­զան պարտ­քը կա­տա­րե­լու հպար­տու­թեան ան­մար, այ­լեւ կե­նա­րար խոր­հուր­դով։ Հայ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար այդ­պի­սի՛ հնչե­ղու­թիւն ու­նի ա­նու­նը ­Սո­ղո­մոն Թեհ­լի­րեա­նի։ Հայ Ազ­գի եւ ­Հա­յաս­տան ­Հայ­րե­նի­քի ար­դա­րա­դատ՝ վրի­ժա­ռու բա­զու­կը…

18 ­Մա­յիս 1900. Աղ­բիւր ­Սե­րո­բի դա­հիճ Պ­շա­րէ ­Խա­լի­լի ա­հա­բե­կու­մը

«Ս­պա­ղան­քի ա­ւե­րիչ եւ ՍԵՐՈ­Բի սպան­նող Պ­շա­րի ­Խա­լիլ ա­ղան, որ սուլ­թա­նէն պա­տուան­շան ստա­ցած էր ի վար­ձատ­րու­թիւն իր կա­տա­րած չա­րա­գոր­ծու­թիւն­նե­րի հա­մար, ­Մու­շէն ե­րեք ժամ հե­ռու, «­Դաշ­նակ­ցու­թեան» հրո­սակ­նե­րու ձեռ­քով սպան­նո­ւած է, իր եր­կու թիկ­նա­պահ­նե­րուն հետ միա­սին։ ­Նոյն հրո­սակ­նե­րը սպան­նած են նաեւ Սե­րո­բի դա­ւա­ճան­նե­րը՝ ­Գե­տա­շէն­ցի Ա­ւէն, ա­նոր ա­ներ­ձա­գը՝ ­Շէ­նըք­ցի ­Կա­րա­պետ Առ­քո­յեա­նը եւ ու­րիշ­ներ»։ Յե­ղա­փո­խա­կան այս ազ­դով՝ Հ.Յ.Դ. պաշ­տօ­նա­թերթ «Դ­րօ­շակ»,…

15 Մա­յիս 1916. Հա­յոց գա­ղա­փա­րի զի­նո­ւոր ա­ռիւ­ծը՝ քաջն ՔԵՌԻ ին­կաւ Ռը­ւան­տու­զի ա­հեղ կռո­ւին

15 Մա­յի­սի այս օ­րը, 1916 թո­ւա­կա­նին, թան­կա­գին ա­րեամբ գրո­ւե­ցաւ հե­րո­սա­կան ու ան­մո­ռա­նա­լի է­ջե­րէն մէ­կը Հա­յոց դիւ­ցազ­նա­կան Ա­զա­տա­մար­տին։ 101 տա­րի ա­ռաջ, Մա­յիս ամ­սու այս օ­րը, զո­հո­ւե­ցաւ հայ ժո­ղո­վուր­դի ան­զու­գա­կան հե­րոս­նե­րէն Քե­ռին, որ ա­ւա­զա­նի ա­նու­նով Ար­շակ Գա­ւա­ֆեան մկրտո­ւած էր, եւ որ իր զո­հա­բե­րու­թեան, քա­ջա­գոր­ծու­թեան ու ա­ռա­քի­նու­թեան հա­մար ար­ժա­նա­ցաւ մեր ժո­ղո­վուր­դին կող­մէ ՔԵՌԻ կո­չո­ւե­լու սրտա­բուխ պա­տի­ւին։ Չոր­րորդ գնդի…

11 ­Մա­յիս 1905. ԴՐՕ գոր­ծադ­րեց ­Բա­գո­ւի նա­հան­գա­պետ ­Նա­կա­շի­ձէն ա­հա­բե­կե­լու ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ո­րո­շու­մը

112 տա­րի ա­ռաջ՝ 1905ին, ­Մա­յիս 11ի այս օ­րը, Անդրկով­կա­սի նաւ­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք Բա­գո­ւի կեդ­րո­նա­կան հրա­պա­րակ­նե­րէն Պա­րա­պե­տի վրայ, 21ա­մեայ հայ յե­ղա­փո­խա­կան մը ռում­բի հա­րո­ւա­ծով ա­հա­բե­կեց ­Բա­գո­ւի նա­հան­գա­պետ իշ­խան Նա­կա­շի­ձէն։ Ե­րի­տա­սարդ այդ յե­ղա­փո­խա­կա­նը Դ­րաս­տա­մատ ­Կա­նա­յեան կը կո­չո­ւէր, որ կո­չո­ւած էր հայ ժո­ղո­վուր­դի նո­րա­գոյն շրջա­նի պատ­մու­թեան մէջ ան­մա­հա­նա­լու խիտ ու կտրուկ ԴՐՕ ա­նու­նով։ Այդ­պէ՛ս, 11 ­Մա­յիս 1905ի օր-ցե­րե­կով եւ…

4 ­Մա­յիս 1920. ­Մա­յի­սեան խռո­վու­թիւն­նե­րը ճզմե­լու եւ ­Բիւ­րօ-կա­ռա­վա­րու­թիւն կազ­մե­լու Հ.Յ.Դ. պատ­մա­կան դժո­ւա­րին ո­րո­շու­մը

Մա­յի­սի ա­ռա­ջին օ­րե­րը, 97 տա­րի ա­ռաջ, պատ­մա­կան բախ­տո­րոշ նշա­նա­կու­թեամբ եւ օր­հա­սա­կան վե­րի­վայ­րում­նե­րով յատ­կան­շո­ւող տագ­նա­պա­լի եւ դա­ժան օ­րեր ե­ղան Հա­յաս­տա­նէն փրկո­ւած վեր­ջին բե­կո­րին մէջ՝ վճռա­կան անդ­րա­դարձ ու­նե­նա­լով նո­րան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան հե­տա­գայ, մին­չեւ մեր օ­րե­րը հաս­նող հո­լո­վոյ­թին վրայ։ Ողջ աշ­խար­հը այդ օ­րե­րուն ցա­ւա­տանջ եր­կուն­քի մէջ էր։ Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տը քան­դած էր «հին աշ­խար­հը», իսկ «նոր աշ­խար­հի» ծնուն­դը տե­ղի…

3 ­Մա­յիս 1915. Թր­քա­կան բա­նա­կի վեր­ջին զի­նո­ւո­րը վտա­րո­ւե­ցաւ ­Վա­նէն

տո­ւած ու բա­րո­յալ­քո­ւած։ Վա­նի հե­րո­սա­մար­տը սկսաւ 1915ի Ապ­րիլ 7ին, երբ ­Վա­նի նո­րան­շա­նակ կու­սա­կալ եւ Թա­լէա­թի ձեռ­նա­սուն ­Ճեւ­տէթ պէ­յը թրքա­կան 12 հա­զա­րա­նոց բա­նա­կին հրա­հան­գեց ընդ­հա­նուր յար­ձա­կո­ղա­կա­նի անց­նիլ քա­ղա­քի հա­յու­թեան դէմ։ Հե­րո­սա­մար­տը սկսաւ իբ­րեւ ինք­նա­պաշտ­պա­նու­թեան կռիւ, բայց որ­քան ա­հագ­նա­ցաւ թրքա­կան իշ­խա­նու­թեանց յար­ձա­կո­ղա­կա­նը, այն­քան թափ ու թ­ռիչք ստա­ցաւ ­Վա­նի հա­յու­թեան կեանքն ու ինչ­քը պաշտ­պա­նող հայ մար­տիկ­նե­րուն հե­րո­սա­կան մար­տու­նա­կու­թիւ­նը։…

Մա­յիս ­Մէկ. Աշ­խա­տան­քի եւ աշ­խա­տա­ւո­րի ա­զա­տագ­րու­թեան դա­տը՝ ֆա­շա­կա­նու­թեան հա­կա­դիր բե­ւեռ­նե­րու աք­ցա­նին մէջ

Մա­յիս ­Մէկ էր ե­րէկ եւ ա­րար-աշ­խարհ ա­կա­նա­տես դար­ձաւ, որ աշ­խա­տան­քի եւ աշ­խա­տա­ւո­րի ա­զա­տագ­րու­թեան գա­ղա­փա­րա­կան վեհ շար­ժու­մը, այ­լեւ՝ ըն­կե­րա­յին ի­րա­ւա­տի­րու­թեան եւ ար­դա­րու­թեան հա­մար ա­զա­տա­խոհ մարդ­կու­թեան մղած շուրջ 130ա­մեայ կազ­մա­կերպ պայ­քա­րը ինչ­պէ՜ս մատ­նո­ւած է ֆա­շա­կա­նու­թեան կրուն­կին տակ ոտ­նա­կոխ ճզմո­ւե­լու, այ­լա­մեր­ժու­թեան ու մո­լե­ռան­դու­թեան միեւ­նոյն հո­սան­քէն թափ ա­ռած՝ գա­ղա­փա­րա­մոլ թէ կրօ­նա­մոլ ի­րե­րա­մերժ թե­ւե­րու աք­ցա­նին մէջ ու­ժաս­պառ դառ­նա­լու եւ իր…

Յուշատետր. «Անկախ Ատրպէյճան»ը հռչակուեցաւ «խորհրդային հանրապետութիւն»

Ապրիլ 28ի այս օրը, 97 տարի առաջ, Առաջին Աշխարհամարտի թոհուբոհին մէջ կամայականօրէն ստեղծուած արուեստական երկիրը՝ Ատրպէյճան հրաժեշտ տուաւ այսպէս կոչուած իր «անկախ եւ ժողովրդավարական հանրապետութեան» եւ ընդունեց խորհրդային կարերը: Թէեւ ներկայիս ու 18 Հոկտեմբեր 1991էն ի վեր Ատրպէյճան անկախ հանրապետութիւն է եւ ազերիները այլեւս պատճառ չեն տեսներ տօնելու «խորհրդայնացման» տարեդարձը, բայց հայոց յուշատետրին մէջ 28…