Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

Սար­գիս ­Մա­նա­սեան (1880?-1920). ­Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թեան պա­հա­պան «ան­կեղծ զի­նո­ւոր»ը, որ ա­ռա­ջին զո­հե­րէն ե­ղաւ պոլ­շե­ւի­կեան «յե­ղա­փո­խու­թեան»

29 ­Մա­յի­սի այս օ­րը, 98 տա­րի ա­ռաջ, ­Պա­քո­ւի մեր­ձա­կայ­քը՝ ­Կաս­պից ­Ծո­վուն բա­ցե­րը, պոլ­շե­ւիկ­նե­րը գնդա­կա­հա­րե­ցին եւ ծով նե­տե­ցին խոշ­տան­գը­ւած մար­մի­նը հայ ժո­ղո­վուր­դի ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­ման անձ­նո­ւէր­նե­րէն եւ ­Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թեան պա­հա­պան ան­կեղծ զի­նո­ւոր­նե­րէն ­Սար­գիս ­Մա­նա­սեա­նի։ Հա­մա­կով­կա­սեան տա­րո­ղու­թեամբ քա­ղա­քա­կան ու պե­տա­կան հան­րա­ծա­նօթ գոր­ծիչ էր ­Սար­գիս ­Մա­նա­սեան, որ պոլ­շե­ւիկ­նե­րու ձե­ռամբ իր նա­հա­տա­կու­թե­նէն տա­կա­ւին քա­նի մը ա­միս ա­ռաջ, 1919ի աշ­նան, ներ­քին…

28 Մայիս 1918. Հայ ժողովուրդը արեամբ նուաճեց ազատ, անկախ ու միացեալ ապրելու իր իրաւունքը

Մա­յիս 28ին, 99 տա­րի ա­ռաջ, Ա­րա­րա­տեան դաշ­տին մէջ, հայ ժո­ղո­վուր­դը սե­փա­կան ու­ժով պար­տու­թեան մատ­նեց թրքա­կան աս­պա­տակ զօր­քե­րը եւ ար­ժա­նա­ւո­րա­պէս, այ­լեւ հե­րո­սա­կան ա­րեամբ նո­ւա­ճեց ա­զատ, ան­կախ ու միա­ցեալ ապ­րե­լու իր ի­րա­ւուն­քը։ 1918 թո­ւի ­Մա­յիս 25ին ­Սար­դա­րա­պա­տի, իսկ յա­ջորդ օ­րե­րուն նաեւ ­Բաշ-Ա­պա­րա­նի եւ Ղա­րա­քի­լի­սա­յի ճա­կատ­նե­րուն վրայ, թրքա­կան բա­նա­կի ընդ­հա­նուր յար­ձա­կո­ղա­կա­նը կա­սեց­նե­լով, թշնա­մին նա­հան­ջի մղե­լով եւ դէ­պի յա­ռաջ…

25 ­Մա­յիս 1918. ­Հայ ժո­ղո­վուր­դի դա­րա­կերտ ­Սար­դա­րա­պա­տի յաղ­թա­նա­կը

1918ի ­Մա­յիս ամ­սու վեր­ջին շա­բա­թը, յատ­կա­պէս ­Մա­յիս 25էն ­Մա­յիս 28 եր­կա­րող քա­նի մը օ­րե­րը, դա­րա­կազ­միկ հան­գո­ւա­նը կը խորհր­դան­շեն հայ ժո­ղո­վուր­դի նո­րա­գոյն շրջա­նի պատ­մու­թեան։ 99 տա­րի ա­ռաջ, ­Մա­յի­սի այս օ­րե­րուն, կեր­տո­ւե­ցաւ պան­ծա­լի Ա­ւան­դը «­Մա­յիս 28»ի, որ խտա­ցուց խոր­հուր­դը հայ ժո­ղո­վուր­դի նոր դա­րաշր­ջան մուտ­քին ու, իբ­րեւ Ազ­գա­յին-­Պե­տա­կան Ա­ծո­ւի, յաղ­թա­կան վե­րա­կանգ­նու­մին։ Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տի ար­հա­ւիր­քին մէջ տո­ւայ­տող հայ ժո­ղո­վուր­դը,…

Սողոմոն Թեհլիրեան (1896-1960). Հայկական Իրաւունքի եւ Արդարութեան անմահ մարմնաւորումը

Ա­մէն ազգ ալ ու­նի յա­տուկ ա­նուն­ներ, ո­րոնք ա­ռան­ձինն բա­ւա­րար են ամ­բողջ ազ­գա­յին յի­շո­ղու­թիւն մը արթնց­նե­լու, տո­ւեալ ազ­գի ապ­րող սե­րունդ­նե­րը ներ­կա­յէն վեր բարձ­րաց­նե­լու եւ անխ­տիր բո­լո­րին հա­մա­կե­լու ազ­գա­յին ինք­նա­ճա­նա­չու­մի ու ազ­գա­յին սրբա­զան պարտ­քը կա­տա­րե­լու հպար­տու­թեան ան­մար, այ­լեւ կե­նա­րար խոր­հուր­դով։ Հայ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար այդ­պի­սի՛ հնչե­ղու­թիւն ու­նի ա­նու­նը ­Սո­ղո­մոն Թեհ­լի­րեա­նի։ Հայ Ազ­գի եւ ­Հա­յաս­տան ­Հայ­րե­նի­քի ար­դա­րա­դատ՝ վրի­ժա­ռու բա­զու­կը…

18 ­Մա­յիս 1900. Աղ­բիւր ­Սե­րո­բի դա­հիճ Պ­շա­րէ ­Խա­լի­լի ա­հա­բե­կու­մը

«Ս­պա­ղան­քի ա­ւե­րիչ եւ ՍԵՐՈ­Բի սպան­նող Պ­շա­րի ­Խա­լիլ ա­ղան, որ սուլ­թա­նէն պա­տուան­շան ստա­ցած էր ի վար­ձատ­րու­թիւն իր կա­տա­րած չա­րա­գոր­ծու­թիւն­նե­րի հա­մար, ­Մու­շէն ե­րեք ժամ հե­ռու, «­Դաշ­նակ­ցու­թեան» հրո­սակ­նե­րու ձեռ­քով սպան­նո­ւած է, իր եր­կու թիկ­նա­պահ­նե­րուն հետ միա­սին։ ­Նոյն հրո­սակ­նե­րը սպան­նած են նաեւ Սե­րո­բի դա­ւա­ճան­նե­րը՝ ­Գե­տա­շէն­ցի Ա­ւէն, ա­նոր ա­ներ­ձա­գը՝ ­Շէ­նըք­ցի ­Կա­րա­պետ Առ­քո­յեա­նը եւ ու­րիշ­ներ»։ Յե­ղա­փո­խա­կան այս ազ­դով՝ Հ.Յ.Դ. պաշ­տօ­նա­թերթ «Դ­րօ­շակ»,…

15 Մա­յիս 1916. Հա­յոց գա­ղա­փա­րի զի­նո­ւոր ա­ռիւ­ծը՝ քաջն ՔԵՌԻ ին­կաւ Ռը­ւան­տու­զի ա­հեղ կռո­ւին

15 Մա­յի­սի այս օ­րը, 1916 թո­ւա­կա­նին, թան­կա­գին ա­րեամբ գրո­ւե­ցաւ հե­րո­սա­կան ու ան­մո­ռա­նա­լի է­ջե­րէն մէ­կը Հա­յոց դիւ­ցազ­նա­կան Ա­զա­տա­մար­տին։ 101 տա­րի ա­ռաջ, Մա­յիս ամ­սու այս օ­րը, զո­հո­ւե­ցաւ հայ ժո­ղո­վուր­դի ան­զու­գա­կան հե­րոս­նե­րէն Քե­ռին, որ ա­ւա­զա­նի ա­նու­նով Ար­շակ Գա­ւա­ֆեան մկրտո­ւած էր, եւ որ իր զո­հա­բե­րու­թեան, քա­ջա­գոր­ծու­թեան ու ա­ռա­քի­նու­թեան հա­մար ար­ժա­նա­ցաւ մեր ժո­ղո­վուր­դին կող­մէ ՔԵՌԻ կո­չո­ւե­լու սրտա­բուխ պա­տի­ւին։ Չոր­րորդ գնդի…

11 ­Մա­յիս 1905. ԴՐՕ գոր­ծադ­րեց ­Բա­գո­ւի նա­հան­գա­պետ ­Նա­կա­շի­ձէն ա­հա­բե­կե­լու ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ո­րո­շու­մը

112 տա­րի ա­ռաջ՝ 1905ին, ­Մա­յիս 11ի այս օ­րը, Անդրկով­կա­սի նաւ­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք Բա­գո­ւի կեդ­րո­նա­կան հրա­պա­րակ­նե­րէն Պա­րա­պե­տի վրայ, 21ա­մեայ հայ յե­ղա­փո­խա­կան մը ռում­բի հա­րո­ւա­ծով ա­հա­բե­կեց ­Բա­գո­ւի նա­հան­գա­պետ իշ­խան Նա­կա­շի­ձէն։ Ե­րի­տա­սարդ այդ յե­ղա­փո­խա­կա­նը Դ­րաս­տա­մատ ­Կա­նա­յեան կը կո­չո­ւէր, որ կո­չո­ւած էր հայ ժո­ղո­վուր­դի նո­րա­գոյն շրջա­նի պատ­մու­թեան մէջ ան­մա­հա­նա­լու խիտ ու կտրուկ ԴՐՕ ա­նու­նով։ Այդ­պէ՛ս, 11 ­Մա­յիս 1905ի օր-ցե­րե­կով եւ…

4 ­Մա­յիս 1920. ­Մա­յի­սեան խռո­վու­թիւն­նե­րը ճզմե­լու եւ ­Բիւ­րօ-կա­ռա­վա­րու­թիւն կազ­մե­լու Հ.Յ.Դ. պատ­մա­կան դժո­ւա­րին ո­րո­շու­մը

Մա­յի­սի ա­ռա­ջին օ­րե­րը, 97 տա­րի ա­ռաջ, պատ­մա­կան բախ­տո­րոշ նշա­նա­կու­թեամբ եւ օր­հա­սա­կան վե­րի­վայ­րում­նե­րով յատ­կան­շո­ւող տագ­նա­պա­լի եւ դա­ժան օ­րեր ե­ղան Հա­յաս­տա­նէն փրկո­ւած վեր­ջին բե­կո­րին մէջ՝ վճռա­կան անդ­րա­դարձ ու­նե­նա­լով նո­րան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան հե­տա­գայ, մին­չեւ մեր օ­րե­րը հաս­նող հո­լո­վոյ­թին վրայ։ Ողջ աշ­խար­հը այդ օ­րե­րուն ցա­ւա­տանջ եր­կուն­քի մէջ էր։ Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տը քան­դած էր «հին աշ­խար­հը», իսկ «նոր աշ­խար­հի» ծնուն­դը տե­ղի…

3 ­Մա­յիս 1915. Թր­քա­կան բա­նա­կի վեր­ջին զի­նո­ւո­րը վտա­րո­ւե­ցաւ ­Վա­նէն

տո­ւած ու բա­րո­յալ­քո­ւած։ Վա­նի հե­րո­սա­մար­տը սկսաւ 1915ի Ապ­րիլ 7ին, երբ ­Վա­նի նո­րան­շա­նակ կու­սա­կալ եւ Թա­լէա­թի ձեռ­նա­սուն ­Ճեւ­տէթ պէ­յը թրքա­կան 12 հա­զա­րա­նոց բա­նա­կին հրա­հան­գեց ընդ­հա­նուր յար­ձա­կո­ղա­կա­նի անց­նիլ քա­ղա­քի հա­յու­թեան դէմ։ Հե­րո­սա­մար­տը սկսաւ իբ­րեւ ինք­նա­պաշտ­պա­նու­թեան կռիւ, բայց որ­քան ա­հագ­նա­ցաւ թրքա­կան իշ­խա­նու­թեանց յար­ձա­կո­ղա­կա­նը, այն­քան թափ ու թ­ռիչք ստա­ցաւ ­Վա­նի հա­յու­թեան կեանքն ու ինչ­քը պաշտ­պա­նող հայ մար­տիկ­նե­րուն հե­րո­սա­կան մար­տու­նա­կու­թիւ­նը։…

Մա­յիս ­Մէկ. Աշ­խա­տան­քի եւ աշ­խա­տա­ւո­րի ա­զա­տագ­րու­թեան դա­տը՝ ֆա­շա­կա­նու­թեան հա­կա­դիր բե­ւեռ­նե­րու աք­ցա­նին մէջ

Մա­յիս ­Մէկ էր ե­րէկ եւ ա­րար-աշ­խարհ ա­կա­նա­տես դար­ձաւ, որ աշ­խա­տան­քի եւ աշ­խա­տա­ւո­րի ա­զա­տագ­րու­թեան գա­ղա­փա­րա­կան վեհ շար­ժու­մը, այ­լեւ՝ ըն­կե­րա­յին ի­րա­ւա­տի­րու­թեան եւ ար­դա­րու­թեան հա­մար ա­զա­տա­խոհ մարդ­կու­թեան մղած շուրջ 130ա­մեայ կազ­մա­կերպ պայ­քա­րը ինչ­պէ՜ս մատ­նո­ւած է ֆա­շա­կա­նու­թեան կրուն­կին տակ ոտ­նա­կոխ ճզմո­ւե­լու, այ­լա­մեր­ժու­թեան ու մո­լե­ռան­դու­թեան միեւ­նոյն հո­սան­քէն թափ ա­ռած՝ գա­ղա­փա­րա­մոլ թէ կրօ­նա­մոլ ի­րե­րա­մերժ թե­ւե­րու աք­ցա­նին մէջ ու­ժաս­պառ դառ­նա­լու եւ իր…