Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

30 Մայիս 1918. Հայաստանի անկախութեան նուաճումին իրաւական յայտարարութիւնը

Մայիս 30ի այս օրը պատմական խոր նշանակութեամբ յագեցած թուական է հայ ժողովուրդի ազգային յիշողութեան մէջ։ 94 տարի առաջ, 30 Մայիս 1918ին, Անդրկովկասի ատենի «մայրաքաղաք» Թիֆլիսի մէջ, Հայոց Ազգային Խորհուրդը ի լուր աշխարհին յայտարարեց՝ «Անդրկովկասի քաղաքական ամբողջութեան լուծումով եւ Վրաստանի ու Ազրբեջանի անկախութեան հռչակումով ստեղծուած նոր դրութեան հանդէպ՝ Հայոց Ազգային Խորհուրդը իրեն յայտարարում է հայկական գաւառների…

Սարգիս Մանասեան (1880?¬1920). Հայկական Ազատամարտի անկեղծ զինուորը, որ պոլշեւիկեան մոլուցքին առաջին զոհերէն եղաւ

29 Մայիսի այս օրը, 92 տարի առաջ, Պաքուի մերձակայքը՝ Կասպից Ծովուն բացերը, պոլշեւիկները գնդակահարեցին եւ ծով նետեցին խոշտանգուած մարմինը հայ ժողովուրդի ազգային¬ազատագրական շարժման մեծավաստակ նուիրեալներէն Սարգիս Մանասեանի։ Համակովկասեան տարողութեամբ քաղաքական ու պետական հանրածանօթ գործիչ էր Սարգիս Մանասեան, որ պոլշեւիկներու ձեռամբ իր նահատակութենէն տակաւին քանի մը ամիս առաջ, 1919ի աշնան, ներքին գործոց նախարարն էր Հայաստանի նորաստեղծ…

25-27 Մայիս 1918. Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի եւ Ղարաքիլիսայի յաղթական ճակատամարտները, որոնք հայոց պատմութեան անիւը շրջեցին դէպի Ազատ, Անկախ եւ Միացեալ Հայաստանի կերտումը

Մայիսի այս օրերուն, տակաւին Առաջին Աշխարհամարտի արհաւիրքին մէջ ապրող հայ ժողովուրդը, թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանութենէն վերապրած իր բեկորներով, Արարատեան Դաշտին վրայ իր վերջին ուժերը հաւաքեց, եղեռնագործ թրքական զօրքերու ընդհանուր գրոհին դէմ մէկ մարդու պէս ծառացաւ եւ, փառապանծ յաղթանակներ արձանագրելով, նոր դարաշրջան բացող հաշուեյարդար կատարեց իր պատմութեան եօթը դարերու թաւալգլոր անկումի ընթացքին հետ։ Շրջեց ընկրկումի, պարտութեան,…

18 Մայիս 1900. Աղբիւր Սերոբը գլխատած դահճապետին՝ Պշարէ Խալիլի ահաբեկումը

18 Մայիսը, 112 տարի առաջ, անմոռանալի օր մը դարձաւ հայ ժողովուրդի ազգային յիշողութեան մէջ։ 1900ի այս օրը հայ ֆետայիները արդար վրէժը լուծեցին Սերոբ Աղբիւրի անարգ սպանութեան եւ գլխատումին։ Անդրանիկի, Գէորգ Չաւուշի եւ Սպաղանաց Մակարի գլխաւորութեամբ, հայ ֆետայիները գործադրեցին Պշարէ Խալիլի ահաբեկման ու գլխատման դաշնակցական որոշումը։ 1 Նոյեմբեր 1899ին, մեծ հայդուկապետը՝ Աղբիւր Սերոբ, հայանուն դաւաճան ու…

Վահան Մանուէլեան (Կարապետ Տողրամաճեան, 1870-1904). Ֆետայական շարժման հաւաքական ուժին դարբինը

Մայիս 16ի այս օրը, ոգեկոչելով ազատութեան ճանապարհին մարտիրոսացումը հայդուկապետ Վահան Մանուէլեանի, յուշատետրը առիթը կþընձեռէ անդրադառնալու առաքելատիպ այս յեղափոխականին ոչ միայն ֆետայական անբասիր վարքին ու ամբողջական անձնուիրումին, այլեւ սեփական օրինակով հայ ազգային-ազատագրական շարժման հաւաքական ուժն ու միաձոյլ կամքը դարբնելու եւ միշտ ամրակուռ պահելու անոր պատգամին։ Մտաւորական լայն պատրաստութեամբ եւ գաղափարական անխախտ հաւատքով զինուած երիտասարդ մըն էր…

Քեռի (Արշակ Գաւաֆեան, 1858-1916). Հայ Հերոսի ալեհեր, բայց յաւերժ երիտասարդ դէմքը

Հայ ժողովուրդի հերոսական դէմքերու լուսապսակ մատեանին մէջ իր անզուգական տեղը ունի Քեռին, որուն մահուան տարելիցը կ’ոգեկոչենք ամէն Մայիսի 15րդ այս օրը։ Քեռին առինքնող մարմնաւորումն է մարտունակ քաջութեան, յեղափոխական կամքին ու անկեղծ զինուորի նկարագրին, որոնք երբ կը մէկտեղուին հայրական հոգածութեամբ իր ազգին ու հայրենիքին պահապան կանգնող մարդուն մէջ, ո՛չ յոգնութիւն կը ճանչնան, ոչ ալ ժամանակի մաշում։…

11 Մայիսին, 1905 թուին, Դրօ ահաբեկեց Բագուի նահանգապետ Նակաշիձէն

107 տարի առաջ, 1905ի այս օրը՝ 11 Մայիսին, Անդրկովկասի նաւթային մայրաքաղաք Բագուի կեդրոնական հրապարակներէն Պարապետի վրայ, 21ամեայ հայ յեղափոխական մը ռումբի հարուածով ահաբեկեց նահանգապետ իշխան Նակաշիձէն։ Երիտասարդ այդ յեղափոխականը Դրաստամատ Կանայեանն էր՝ անզուգական Դրօ-ն, որ այդպէ՛ս, օր-ցերեկով եւ բանուկ հրապարակի մը վրայ, գործադրեց Հ.Յ.Դ. Ոսկանապատի (Բագուի) Կեդրոնական Կոմիտէին տուած մահապատիժի որոշումը՝ հարիւրաւոր անմեղ հայերու կոտորածը…

8-9 Մայիս 1992, Շուշի. Արցախի ազատագրութեան յաղթարշաւին հերոսական խոյանքը

8էն 9 Մայիսը, քսան տարի առաջ, պատմական յիշարժան թուական դարձաւ եւ փառաւոր իր տեղը գրաւեց հայոց ազգային հերոսապատումին մէջ։ 1992ի այս օրերուն, Արցախ աշխարհի հինաւուրց բերդաքաղաք Շուշին ազատագրուեցաւ հայ ժողովուրդի հերոսական զաւակներուն ռազմական բացառիկ սխրանքով։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը պաշտօնապէս Մայիս 9ին կը մեծարէ «Շուշիի ազատագրման եւ յաղթանակի» պետական տօնը։ Իսկ Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտօնական տօնացոյցով՝ Մայիս…

3 Մայիս 1920, Հայաստանի Հանրապետութիւն. Պոլշեւիկներու Մայիսեան խռովութիւններն ու աններելի հայրենադաւութիւնը

Մայիսի առաջին օրերը, 92 տարի առաջ, պատմական մեծ նշանակութեամբ յատկանշուող տագնապալի եւ դաժան օրեր եղան Հայաստանի մէջ՝ կործանարար հետեւանքներ ունենալով այնքա՜ն զոհաբերութեամբ նուաճուած նորանկախ Հայաստանի Հանրապետութեան հետագայ հոլովոյթին վրայ։ Մայիս 1ի Աշխատաւորական Օրուան տօնախըմբութիւնները, 1920ին, Երեւանի մէջ սկսան արտասովոր ծանր մթնոլորտի մէջ։ Քանի մը օր առաջ՝ 28 Ապրիլին խորհրդայնացած Ատրպէյճանի կարմիր իշխանութիւնները վերջնագիր յղած էին…

Նեմեսիս գործողութիւն

ՀՀ Հանրային հեռուստատեսութեան՝ Հ1-ի «Ինչու է աղմկում անցյալը» վաւերագրական կինոների շարքից՝ «Նեմեսիս»ը (բացթողումներով եւ յաւելումներով հանդերձ)։ Ներկայացվել է Նարեկ Դուրյանի «Նեմեսիս օպերացիա»ն