Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

18 ­Մա­յիս 1900. Աղ­բիւր ­Սե­րո­բի դա­հիճ Պ­շա­րէ ­Խա­լի­լի ա­հա­բե­կու­մը

«Ս­պա­ղան­քի ա­ւե­րիչ եւ ՍԵՐՈ­Բի սպան­նող Պ­շա­րի ­Խա­լիլ ա­ղան, որ սուլ­թա­նէն պա­տուան­շան ստա­ցած էր ի վար­ձատ­րու­թիւն իր կա­տա­րած չա­րա­գոր­ծու­թիւն­նե­րի հա­մար, ­Մու­շէն ե­րեք ժամ հե­ռու, «­Դաշ­նակ­ցու­թեան» հրո­սակ­նե­րու ձեռ­քով սպան­նո­ւած է, իր եր­կու թիկ­նա­պահ­նե­րուն հետ միա­սին։ ­Նոյն հրո­սակ­նե­րը սպան­նած են նաեւ Սե­րո­բի դա­ւա­ճան­նե­րը՝ ­Գե­տա­շէն­ցի Ա­ւէն, ա­նոր ա­ներ­ձա­գը՝ ­Շէ­նըք­ցի ­Կա­րա­պետ Առ­քո­յեա­նը եւ ու­րիշ­ներ»։ Յե­ղա­փո­խա­կան այս ազ­դով՝ Հ.Յ.Դ. պաշ­տօ­նա­թերթ «Դ­րօ­շակ»,…

15 Մա­յիս 1916. Հա­յոց գա­ղա­փա­րի զի­նո­ւոր ա­ռիւ­ծը՝ քաջն ՔԵՌԻ ին­կաւ Ռը­ւան­տու­զի ա­հեղ կռո­ւին

15 Մա­յի­սի այս օ­րը, 1916 թո­ւա­կա­նին, թան­կա­գին ա­րեամբ գրո­ւե­ցաւ հե­րո­սա­կան ու ան­մո­ռա­նա­լի է­ջե­րէն մէ­կը Հա­յոց դիւ­ցազ­նա­կան Ա­զա­տա­մար­տին։ 101 տա­րի ա­ռաջ, Մա­յիս ամ­սու այս օ­րը, զո­հո­ւե­ցաւ հայ ժո­ղո­վուր­դի ան­զու­գա­կան հե­րոս­նե­րէն Քե­ռին, որ ա­ւա­զա­նի ա­նու­նով Ար­շակ Գա­ւա­ֆեան մկրտո­ւած էր, եւ որ իր զո­հա­բե­րու­թեան, քա­ջա­գոր­ծու­թեան ու ա­ռա­քի­նու­թեան հա­մար ար­ժա­նա­ցաւ մեր ժո­ղո­վուր­դին կող­մէ ՔԵՌԻ կո­չո­ւե­լու սրտա­բուխ պա­տի­ւին։ Չոր­րորդ գնդի…

11 ­Մա­յիս 1905. ԴՐՕ գոր­ծադ­րեց ­Բա­գո­ւի նա­հան­գա­պետ ­Նա­կա­շի­ձէն ա­հա­բե­կե­լու ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ո­րո­շու­մը

112 տա­րի ա­ռաջ՝ 1905ին, ­Մա­յիս 11ի այս օ­րը, Անդրկով­կա­սի նաւ­թա­յին մայ­րա­քա­ղաք Բա­գո­ւի կեդ­րո­նա­կան հրա­պա­րակ­նե­րէն Պա­րա­պե­տի վրայ, 21ա­մեայ հայ յե­ղա­փո­խա­կան մը ռում­բի հա­րո­ւա­ծով ա­հա­բե­կեց ­Բա­գո­ւի նա­հան­գա­պետ իշ­խան Նա­կա­շի­ձէն։ Ե­րի­տա­սարդ այդ յե­ղա­փո­խա­կա­նը Դ­րաս­տա­մատ ­Կա­նա­յեան կը կո­չո­ւէր, որ կո­չո­ւած էր հայ ժո­ղո­վուր­դի նո­րա­գոյն շրջա­նի պատ­մու­թեան մէջ ան­մա­հա­նա­լու խիտ ու կտրուկ ԴՐՕ ա­նու­նով։ Այդ­պէ՛ս, 11 ­Մա­յիս 1905ի օր-ցե­րե­կով եւ…

4 ­Մա­յիս 1920. ­Մա­յի­սեան խռո­վու­թիւն­նե­րը ճզմե­լու եւ ­Բիւ­րօ-կա­ռա­վա­րու­թիւն կազ­մե­լու Հ.Յ.Դ. պատ­մա­կան դժո­ւա­րին ո­րո­շու­մը

Մա­յի­սի ա­ռա­ջին օ­րե­րը, 97 տա­րի ա­ռաջ, պատ­մա­կան բախ­տո­րոշ նշա­նա­կու­թեամբ եւ օր­հա­սա­կան վե­րի­վայ­րում­նե­րով յատ­կան­շո­ւող տագ­նա­պա­լի եւ դա­ժան օ­րեր ե­ղան Հա­յաս­տա­նէն փրկո­ւած վեր­ջին բե­կո­րին մէջ՝ վճռա­կան անդ­րա­դարձ ու­նե­նա­լով նո­րան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան հե­տա­գայ, մին­չեւ մեր օ­րե­րը հաս­նող հո­լո­վոյ­թին վրայ։ Ողջ աշ­խար­հը այդ օ­րե­րուն ցա­ւա­տանջ եր­կուն­քի մէջ էր։ Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տը քան­դած էր «հին աշ­խար­հը», իսկ «նոր աշ­խար­հի» ծնուն­դը տե­ղի…

3 ­Մա­յիս 1915. Թր­քա­կան բա­նա­կի վեր­ջին զի­նո­ւո­րը վտա­րո­ւե­ցաւ ­Վա­նէն

տո­ւած ու բա­րո­յալ­քո­ւած։ Վա­նի հե­րո­սա­մար­տը սկսաւ 1915ի Ապ­րիլ 7ին, երբ ­Վա­նի նո­րան­շա­նակ կու­սա­կալ եւ Թա­լէա­թի ձեռ­նա­սուն ­Ճեւ­տէթ պէ­յը թրքա­կան 12 հա­զա­րա­նոց բա­նա­կին հրա­հան­գեց ընդ­հա­նուր յար­ձա­կո­ղա­կա­նի անց­նիլ քա­ղա­քի հա­յու­թեան դէմ։ Հե­րո­սա­մար­տը սկսաւ իբ­րեւ ինք­նա­պաշտ­պա­նու­թեան կռիւ, բայց որ­քան ա­հագ­նա­ցաւ թրքա­կան իշ­խա­նու­թեանց յար­ձա­կո­ղա­կա­նը, այն­քան թափ ու թ­ռիչք ստա­ցաւ ­Վա­նի հա­յու­թեան կեանքն ու ինչ­քը պաշտ­պա­նող հայ մար­տիկ­նե­րուն հե­րո­սա­կան մար­տու­նա­կու­թիւ­նը։…

Մա­յիս ­Մէկ. Աշ­խա­տան­քի եւ աշ­խա­տա­ւո­րի ա­զա­տագ­րու­թեան դա­տը՝ ֆա­շա­կա­նու­թեան հա­կա­դիր բե­ւեռ­նե­րու աք­ցա­նին մէջ

Մա­յիս ­Մէկ էր ե­րէկ եւ ա­րար-աշ­խարհ ա­կա­նա­տես դար­ձաւ, որ աշ­խա­տան­քի եւ աշ­խա­տա­ւո­րի ա­զա­տագ­րու­թեան գա­ղա­փա­րա­կան վեհ շար­ժու­մը, այ­լեւ՝ ըն­կե­րա­յին ի­րա­ւա­տի­րու­թեան եւ ար­դա­րու­թեան հա­մար ա­զա­տա­խոհ մարդ­կու­թեան մղած շուրջ 130ա­մեայ կազ­մա­կերպ պայ­քա­րը ինչ­պէ՜ս մատ­նո­ւած է ֆա­շա­կա­նու­թեան կրուն­կին տակ ոտ­նա­կոխ ճզմո­ւե­լու, այ­լա­մեր­ժու­թեան ու մո­լե­ռան­դու­թեան միեւ­նոյն հո­սան­քէն թափ ա­ռած՝ գա­ղա­փա­րա­մոլ թէ կրօ­նա­մոլ ի­րե­րա­մերժ թե­ւե­րու աք­ցա­նին մէջ ու­ժաս­պառ դառ­նա­լու եւ իր…

Յուշատետր. «Անկախ Ատրպէյճան»ը հռչակուեցաւ «խորհրդային հանրապետութիւն»

Ապրիլ 28ի այս օրը, 97 տարի առաջ, Առաջին Աշխարհամարտի թոհուբոհին մէջ կամայականօրէն ստեղծուած արուեստական երկիրը՝ Ատրպէյճան հրաժեշտ տուաւ այսպէս կոչուած իր «անկախ եւ ժողովրդավարական հանրապետութեան» եւ ընդունեց խորհրդային կարերը: Թէեւ ներկայիս ու 18 Հոկտեմբեր 1991էն ի վեր Ատրպէյճան անկախ հանրապետութիւն է եւ ազերիները այլեւս պատճառ չեն տեսներ տօնելու «խորհրդայնացման» տարեդարձը, բայց հայոց յուշատետրին մէջ 28…

Եւ­րո­պա­կան դի­ւա­նա­գի­տու­թիւ­նը ձեռ­նար­կեց հայ­կա­կան նա­հանգ­նե­րու բա­րե­նո­րո­գում­նե­րու ­Մա­յի­սեան Ծ­րագ­րի մշա­կու­մին

122 տա­րի ա­ռաջ, Ապ­րիլ 19ին, Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թեան մօտ ­Մեծն Բ­րի­տա­նիոյ, Ֆ­րան­սա­յի եւ ­Ցա­րա­կան ­Ռու­սաս­տա­նի դես­պան­նե­րը ի մի ե­կան ­Պոլ­սոյ մէջ, միաս­նա­բար մշա­կե­լու հա­մար հայ­կա­կան վեց նա­հանգ­նե­րու բա­րե­նո­րո­գում­նե­րու ծրա­գիր մը։ Եւ­րո­պա­կան դի­ւա­նա­գի­տու­թեան այդ նա­խա­ձեռ­նու­թիւ­նը ­Հայ­կա­կան ­Հար­ցի պատ­մու­թեան մէջ հռչա­կո­ւե­ցաւ «­Մա­յի­սեան ­Բա­րե­նո­րո­գում­նե­րու Ծ­րա­գիր» ա­նու­նով, ո­րով­հե­տեւ փաս­տա­թուղ­թին մշա­կու­մը ա­ւար­տե­ցաւ եւ սուլ­թան Ապ­տիւլ ­Հա­մի­տին ներ­կա­յա­ցո­ւե­ցաւ 1895ի ­Մա­յիս 11ին։ Օս­մա­նեան…

Նախագահ Ուիլսընի հանդիպումը՝ Ա. Ահարոնեանի եւ ՊօղոսՆուպար փաշայի միացեալ պատուիրակութեանց հետ

Ապ­րիլ 14ի այս օ­րը, 98 տա­րի ա­ռաջ, ­Փա­րի­զի մէջ պատ­մա­կան հան­դի­պում մը տե­ղի ու­նե­ցաւ մէկ կող­մէ այդ ժա­մա­նակ Ա­մե­րի­կա­յի ­Միա­ցեալ ­Նա­հանգ­նե­րու նա­խա­գահ Վուտ­րօ Ո­ւիլ­սը­նի եւ, միւս կող­մէ, ­Հա­յաս­տանն ու հայ ժո­ղո­վուր­դը ներ­կա­յաց­նող զոյգ պա­տո­ւի­րա­կու­թեանց նա­խա­գահ­ներ Ա­ւե­տիս Ա­հա­րո­նեա­նի ու ­Պօ­ղոս-­Նու­պար փա­շա­յի մի­ջեւ։ Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տը նոր ա­ւար­տած էր եւ ­Փա­րի­զի մէջ իր աշ­խա­տանք­նե­րուն սկսած էր ­Խա­ղա­ղու­թեան ­Խորհր­դա­ժո­ղո­վը,…

Վրթանէս Փափազեան (1866-1920). Իրաւազրկեալներու եւ անարդարութեան զոհերու երգիչը

Ապ­րիլ 13ի այս օ­րը հայ ժո­ղո­վուր­դը կը նշէ ծննդեան տա­րե­դար­ձը ար­դի հայ գրա­կա­նու­թեան ի­րա­պաշտ սե­րուն­դի ար­ժա­նա­ւոր ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րէն Վր­թա­նէս Փա­փա­զեա­նի։ Իր պատ­մո­ւածք­նե­րով, հե­քիաթ­նե­րով, զրոյց­նե­րով, վի­պակ­նե­րով եւ ու­ղե­ւո­րա­կան է­ջե­րով՝ Վ. ­Փա­փա­զեան կը հան­դի­սա­նայ սրտա­բուխ եր­գի­չը հայ ժո­ղո­վուր­դին բա­ժին հա­նո­ւած թշո­ւա­ռու­թեան, ի­րա­ւազր­կու­մին ու տա­ռա­պան­քին, այ­լեւ պայ­ծառ գա­լի­քի յոյ­սին ու պայ­քա­րին։ Եւ ոչ միայն հայ ժո­ղո­վուր­դին, այ­լեւ՝ Հա­յաս­տա­նի մէջ…