Դէմքեր եւ իրադարձութիւններ

Մկր­տիչ ­Փոր­թու­գա­լեան (1848-1921). ­Հա­յոց ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րին յա­ռա­ջա­պահ սերմ­նա­ցա­նը

9 ­Հոկ­տեմ­բե­րի, 169 տա­րի ա­ռաջ, հա­յոց աշ­խար­հը բախ­տա­ւո­րո­ւե­ցաւ ծնուն­դո­վը Մկր­տիչ ­Փոր­թու­գա­լեա­նի, որ կո­չո­ւած էր՝ իր յե­ղա­փո­խա­կան գա­ղա­փար­նե­րով ու ան­սա­կարկ անձ­նո­ւի­րու­մի օ­րի­նա­կով, մեծ ներդ­րում ու­նե­նա­լու նոր ժա­մա­նակ­նե­րու հայ ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րին շղթա­յա­զերծ­ման մէջ։ Թէեւ մաս­նա­ւո­րա­բար հայ ազ­գա­յին կու­սակ­ցու­թեանց նա­խա­կա­րա­պե­տին՝ Ար­մե­նա­կան կու­սակ­ցու­թեան ստեղ­ծու­մին կա­պո­ւե­ցաւ իր ա­նու­նը, այ­սու­հան­դերձ՝ Մկր­տիչ ­Փոր­թու­գա­լեան ար­ժա­նա­ցաւ ընդ­հան­րա­պէս հայ­կա­կան յե­ղա­փո­խու­թեան յա­ռա­ջա­պահ դրօ­շա­կի­րի բարձր պա­տո­ւան­դա­նին։ Յատ­կա­պէս…

Ամեն հայ պետք է զգա, որ առանց իրեն հայրենիքը կփլվի…

Ամեն հայ պետք է զգա, որ առանց իրեն հայրենիքը կփլվի… Հայրենասիրություն ասած բանը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ քեզ վրա դրվածպարտականությունների բարեխղճորեն կատարում: Եթե զինվորից սկսած մինչև նախարարը բոլորանվեր իրենց գործն անեն, ապա մեր բոլոր ձեռնարկումները կպսակվեն հաղթանակով: Եթե Ղարաբաղը կործանվի, ապա միայն քաղաքական խաղերի պատճառով է կործանվելու, քաղաքականությունն ամենասարսափելի գիշատիչն է: Բեկոր Կենսագրությունը…

Վահան (Կոմս) Փափազյան (1876-1973 թթ.) հայ ազատագրական շարժման առաջնորդը

Ծնած է Թաւրիզ: Նախնական ոսումը կը ստանայ Նոր Նախիջեւան, ուր կը յարի Դաշնակցութեան: Կը յաճախէ Մոսկուայի եւ Սբ. Փեթերսպուրկի համալսարանները: Հ.Յ.Դ. գործիչ, արհեստով` լուսանկարիչ: Կը գտնուի Ժընեւ, ուր Քրիստափորի առաջարկով, Երեւանէն Նիկոլի հետ կ’անցնի Վան` բանտարկուած Վարդգէսը փոխարինելու եւ որպէս Հ.Յ.Դ. գործիչ կազմակերպելու շրջանը եւ կապ պահելու արտասահմանի հետ: Կը Հսկէ Կովկասէն Վան ռազմամթերքի փոխադրութեան…

27 Սեպտեմբեր 1919. ­Դաշ­նակ­ցու­թեան պատ­մա­կան՝ 9րդ Ընդ­հա­նուր ­Ժո­ղո­վին բա­ցու­մը ա­զատ ու ան­կախ Ե­րե­ւա­նի մէջ

Սեպ­տեմ­բե­րի այս օ­րը, 98 տա­րի ա­ռաջ, նո­րան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան մայ­րա­քա­ղա­քին մէջ, հան­դի­սա­ւո­րա­պէս բա­ցու­մը կա­տա­րո­ւե­ցաւ ­Հայ ­Յե­ղա­փո­խա­կան Դաշ­նակ­ցու­թեան պատ­մա­կան ՝ 9րդ Ընդ­հա­նուր ­Ժո­ղո­վին։ Հ.Յ.Դ. Ընդ­հա­նուր ­Ժո­ղով­նե­րու շար­քին ին­նե­րոր­դը պատ­մա­կան ե­ղաւ ոչ միայն իր գու­մար­ման ՊԱ­Հո­ւան ու­նե­ցած ազ­գա­յին-քա­ղա­քա­կան դա­րա­կազ­միկ նշա­նա­կու­թեան ա­ռու­մով, այ­լեւ՝ ­Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թիւ­նը նո­ւա­ճած հայ ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի ա­ռաջ­նորդ կու­սակ­ցու­թեան հե­տա­գայ տաս­նա­մեակ­նե­րու կեան­քը հու­նա­ւո­րե­լու ի­մաս­տով։ 1919ի ­Սեպ­տեմ­բե­րը…

Նիկոլ Դուման (Նիկողայոս Տէր–Յովհաննիսեան, 1867–1914). Հայկական Յեղափոխութեան Բարոյական Հսկան

Սեպտեմբերի 23ը տարելիցն է անկրկնելի Նիկոլ Դումանի ողբերգական վախճանին։ 23 Սեպտեմբեր 1914ին, մեր աշխարհէն առյաւէտ հեռացաւ հայ յեղափոխական շարժման ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ հսկան, որուն թշնամի փամփուշտը երբեք չկրցաւ խոցել, բայց առողջական վիճակին քայքայումը անբուժելիօրէն հիւծեց եւ Պաքուի մերձակայքը գտնուող առողջարանի մը կազդուրման սնարին գամեց զինք՝ այնպիսի ժամանակ մը, երբ Առաջին Աշխարհամարտի բռնկումին հետ թաւալգլոր անդունդ ինկող ողջ…

21 ­Սեպ­տեմ­բեր 1991. ­Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թեան ամ­րապնդ­ման եւ ազ­գա­յին- ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ա­ւանդ­նե­րու ար­մա­տա­ւոր­ման հրա­մա­յա­կա­նը

Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թեան վե­րա­կանգն­ման եւ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան վե­րա­հաս­տատ­ման տօ­նը` 21 ­Սեպ­տեմ­բեր 1991ի դա­րա­կազ­միկ Ան­կա­խու­թեան Հան­րա­քո­ւէին տա­րե­դար­ձը ա­հա՛ ան­գամ մը եւս կը դի­մա­ւո­րենք ազ­գո­վին՝ պե­տա­կան-կրօ­նա­կան եւ կու­սակ­ցա­կան-միու­թե­նա­կան ներ­կա­յա­ցուց­չու­թեանց լայն շրջա­նա­կով հա­ւա­քո­ւած քա­ղա­քա­մայր Ե­րե­ւա­նի մէջ։ Սեպ­տեմ­բեր 21 է դար­ձեալ եւ ա­հա՛ 26րդ ­տա­րին ըլ­լա­լով՝ ­Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թեան փաստն ու խոր­հուր­դը ազ­գա­յին հպար­տու­թեան խո­րա­գոյն ապ­րում­նե­րով կը հա­մա­կեն հայ մար­դոց միտքն…

«Իմ Կեանքս Որպէս Զինուորագրեալ Ապրած Եմ». Երուանդ Փամպուքեան

ՀՀ Հանրային հեռուստատեսության «Մերոնք» ծրագիրը, 2 սեպտ. 2017թ.- Երվանդ Փամբուկյան «Հայերն Այսօր» կայքը հարցազրոյց մը կատարած է անուանի հայագէտ, պատմաբան, խմբագիր, ՀՅԴ Բիւրոյի նախկին անդամ, ՀՅԴ արխիւներու հրատարակութեան («Նիւթեր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Պատմութեան Համար») պատասխանատու Երուանդ Փամպուքեանին հետ, որ անդրադարձած է «Ազդակ»ի մէջ իր գործունէութեան, մերօրեայ ազգային խնդիրներուն եւ ՀՅԴի արխիւներուն կարեւորութեան: Ստորեւ՝ հարցազրոյցը. ԳԷՈՐԳ…

14 ­Սեպ­տեմ­բեր 1915. ­Մու­սա ­Լե­րան հե­րո­սա­մար­տին փրկա­րար ու­ղին

102 տա­րի ա­ռաջ այս օ­րե­րուն, 12-14 ­Սեպ­տեմ­բեր 1915ին, ա­ւե­լի քան 4 հա­զար հայ մար­դիկ` մա­նուկ եւ ա­լե­հեր, կին թէ տղա­մարդ, ի­րենց զէն­քե­րով եւ փո­խադ­րե­լի ինչ­քե­րով, ա­պաս­տան գտան ֆրան­սա­կան 5 մար­տա­նա­ւե­րու վրայ եւ հե­ռա­ցան ի­րենց հայ­րե­նի դա­րա­ւոր ոս­տա­նէն` ­Մու­սա ­Լե­րան գիւ­ղե­րէն։ Ա­նոնք հայ­րե­նի­քը կա­մո­վին լքող­ներ չէին։ Ընդ­հա­կա­ռա՛կն. պա­պե­նա­կան հո­ղին կառ­չած հա­յեր էին, ո­րոնք ամ­բողջ 40 օր…

13 ­Սեպ­տեմ­բեր 1922. ­Քե­մա­լա­կան զօր­քի հրահ­րու­մով՝ թուր­քե­րը հրկի­զե­ցին եւ կոր­ծա­նե­ցին չքնաղ Զ­միւռ­նիան

Սեպ­տեմ­բեր 13ի այս օ­րը, 95 տա­րի ա­ռաջ, տե­ղի ու­նե­ցաւ ար­դի ժա­մա­նակ­նե­րու բար­բա­րո­սա­կան մե­ծա­գոյն ո­ճիր­նե­րէն մէ­կը։ Հա­զա­րա­մեակ­նե­րու պատ­մու­թիւն ու­նե­ցող յու­նա­կան Զ­միւռ­նիա չքնաղ քա­ղա­քը հրկի­զո­ւե­ցաւ եւ հիմ­նա­յա­տակ կոր­ծա­նե­ցաւ քե­մա­լա­կան զօր­քի հրահ­րու­մով մո­լեգ­նած թուր­քե­րու ձե­ռամբ։ Պատ­մու­թիւ­նը փաս­տագ­րած է, որ 1922ի ­Սեպ­տեմ­բեր 9ին, ­Դաշ­նա­կից­նե­րու նա­ւա­տոր­մին ան­տար­բեր եւ ձեռ­նա­ծալ հա­յեաց­քին տակ, քե­մա­լա­կան զօր­քը` Նու­րէտ­տին փա­շա­յի մը հրա­մա­նա­տա­րու­թեամբ, յաղ­թա­կան մուտք գոր­ծեց…

Մհեր Ջուլհաճեանի Նահատակութեան 24-Ամեակ

Արցախեան ազատամարտի նուիրեալ, գաղափարապաշտ հայորդի Մհեր Ջուլհաճեանի յիշատակին առջեւ անգամ մը եւս խոնարհելու եւ անոր ուղիին նկատմամբ հաւատարմութիւնը ամրագրելու նպատակով ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Րաֆֆի» մասնաճիւղին կազմակերպութեամբ, երէկ` ուրբաթ, 8 սեպտեմբերին ՀՅԴ «Ս. Թեհլիրեան» ակումբին դիմաց տեղի ունեցաւ անոր նահատակութեան 24-ամեակին նուիրուած ոգեկոչման ձեռնարկ: Ձեռնարկին բացումը կատարուեցաւ Լիբանանի եւ Հայաստանի քայլերգներուն ունկնդրութեամբ: Բացման խօսքով հանդէս եկաւ Քեւըն…